  |
VERON A63
Friese Wouden
____________
© 1996 - 2010
VERON A63
Friese Wouden
VERON afdeling Friese Wouden
Afdelingsblad 'CQ Friese Wouden'
door PAoZH
Antenne systemen
In dit deel over de LOWE ontvanger gaan we in op de antenne configuraties voor de frequentie range van 50 KHz tot 35 MHz.
Uiteraard zijn de hier beschreven antenne's ook toe te passen bij elke andere ontvanger van wat merk dan ook. Het gaat er in dit artikel om echte breedband antenne's, m.a.w u zult geen yagi's, quads en gp's aantreffen die voor een of meer specifieke frequenties ontworpen zijn.
DX-7
 |
We beginnen met een aktieve Helical kortegolf ontvangst antenne, de DX-7 van RF Systems. Een aktieve antenne wil zeggen dat de afmetingen van de het ontvangs element, de draad of spoel, gering zijn maar dat dit gecompenseerd wordt door een ingebouwde breedbandversterker in de voet van de antenne. Dit houdt in dat aktieve antenne's altijd moeten worden voorzien van een voedingsspanning, hetgeen bijna altijd gerealiseerd wordt door deze voedingsspanning via de voedingskabel (coax) naar de versterker te geleiden. Denk aan VHF en UHF versterkers in de mast van u TV antenne's. |
De DX-7 is een antenne van het helical type, in feite een hele grote spoel van zo'n 5 windingen met een diameter van 12.5 cm en over een lengte van 60 cm aan de top aan een kunststof houder bevestigd. Door de grootte diameter en spatie (12 cm) bezit deze spoel nagenoeg geen eigen capaciteit en dus ook geen resonantie frequentie(s), iets wat een must is voor zo'n breedband antenne. Deze antenne geeft, in combinatie met zijn versterker, een constant signaal af (binnen 3dB) over een zeer breed frequentie gebied, nl van 50 kHz tot 35 MHz !
Hoe deze constantheid over zo'n breed spectrum gerealiseerd wordt is een beetje het geheim van de smid (fabrikant). Het principe hierachter is vaak dat de hoogomhmige uitgang van de spoel via een klein C-tje wordt toegevoerd naar de versterker. Door deze kleine C blijft de belasting op het hoogohmige uiteinde minimaal en waardoor dus geen resonantie frequenties in de spoel zelf zullen optreden. De versterker is vaak via een ferriet staaf of ringkerntrafo gekoppeld aan de coax. De "rechtheid" over 50 kHz tot 35 MHz van de spoel is te meten evenals de "rechtheid" van de ringkern over hetzelfde frequentie gebied. Onregelmatigheden in beide kromme's kunnen met de ingebouwde breedbandversterker gecompenseerd worden. Deze antenne is UV- bestendig, waterdicht en kan dus binnen en buiten (mobiel) gebruikt worden. Gezien z'n afmetingen zeer geschikt ook als ontvangst antenne tijdens de vakantie in boot of caravan. Voor de technische luisteramateurs nog wat belangrijke info:
| Frequentie range | 50 kHz - 35 MHz |
| Polarisatie | Elliptical (80% hor-20% ver) ter onderdrukking van fading! |
| Ontvangst patroon | Omni-directional (rondom dus) |
| Hoogte/Diameter | 60 cm / 12.5 cm |
| Intercept punt | 2e +52 dB, 3e +28 dB |
| 1 dB compr. punt | + 8 dBm in 50 Ohm |
| Max output | 2 volt piek-piek in 50 ohm |
| Noise level | 4 dB bij 30 MHz |
| Voedingsspanning | 11-16 V DC bij 80 mA |
Deze voedingsunit is apart leverbaar en beschikt over een ingebouwde versterker/verzwakker van +6dB, 0 dB, -10 dB en - 20 dB. E.e.a is op bijgaande foto's aangegeven. De bijgeleverde handleidingen zijn in het engels.
DX-One
Een ander type aktieve ontvangst antenne is de DX-ONE professional van RF Systems. In plaats van een spoel zijn hierbij onder verschillende hoeken verschillende staafelementen toegepast. Hoe deze onderling aan de ingebouwde versterker gekoppeld zijn is vanaf de buitenkant niet goed te zien en om deze antenne voor dit doel te slopen werd me wat al te gortig......
 |
Deze antenne vindt zijn professionele toepassing vooral in de militaire en gouvernementele monitoring sector. Even deze kreten uitleggen; in de militaire en bv ook de ambassade sector wordt tegenwoordig veel gebruik gemaakt van z.g high speed multi-user frequentie hopping. Dwz dat tijdens het zenden (spreken of digitale mode's) vaak en ontzettend snel van frequentie wordt gewisseld met als doel dat deze berichten nauwelijks te detekteren zijn voor de "vijand". Wil je deze berichtgeving bv als staflid kunnen volgen dan heb je een antenne nodig die breedbandig is. Het zou immers ondoenlijk zijn om bij elke frequentie wisseling de antenne opnieuw af te stemmen ! |
De intermodulatie kwaliteiten zijn ook bijzonder goed te noemen. Wat betekend dat populair gezegd; de kwaliteiten van de ingebouwde versterker zijn dusdanig dat wanneer de te beluisteren zwakke zender zich bevind tussen of zeer nabij 1 of meer zeer sterke zenders, deze zwakke zender niet onderge- sneeuwd wordt door die sterker buren. De constructie van deze antenne oogt ook zeer professioneel, gelegeerd aluminium, roestvrij staal, absoluut waterdicht en bestand tegen windsnelheden van 160 km/h.
De bijbehorende controle unit is weer voorzien van een versterker/verzwakker welke loopt van +6 dB naar - 40 dB. Voor het beluisteren van de middengolf zenders (540 - 1640 kHz) is nog een extra schakelaar aangebracht om deze 40 dB te verzwakken. De technische gegevens zullen de specificaties tussen de DX-7 en de DX-One wel verduidelijken:
| Frequentie range | 20 kHz - 54 MHz +/- 3 dB |
| Polarisatie | 50 % vert 50 % hor. |
| Stralings diagram | rondom |
| Intercept punten | +75 dB 2e orde, +50 dB 3e orde |
| Ruisgetal | 4 dB op 30 MHz |
| Bescherming | Overslag bij 90 V, 10.000 A DC aan aarde |
| Output | 2x 20 dBm (2.24 V) in 50 Ohm |
| Aantal ontvangers | 2; isolatie tussen beide ontvangers: 30 dB |
| Power | Via controler |
| Afmetingen | 1,2 m hoog. 1,1 m diameter |
| Connectors | SO 239; N optioneel |
Een zeer degelijke breedband antenne, met 6 maanden garantie. De handleiding is wederom in het Engels.
T2FD
Als 3e antenne wil ik graag de T2FD noemen. Een niet aktieve ontvangs antenne voor 3 tot 35 MHz. De afkorting T2FD staat voor Tilted Terminated Folded Dipole oftewel in gewoon nederlands; schuin opgaande gevouwen dipole. Het is ons als zendamateurs allang bekend dat z.g. gesloten antennes veel "rustiger" zijn als open antennes. Een qubical quad en een yagi op 20 meter bv mogen dezelfde elctrische specificaties hebben t.a.v. gain, v/a verhouding, swr, etc. Echter in de specificaties wordt nooit aandacht besteed aan het feit dat een gesloten antenne, zoals een gevouwen dipool of quad veel minder gevoelig is voor omgeving interferenties zoals fluoricerende verlichtingen, dimmers, computers en tv's, alle man make noise, statische ontladingen bij regen en onweer en atmosferische storingen (QRN). In de praktijk betekend dat, dat je met een gesloten antenne met dezelfde specificaties als een open antenne toch vaker in staat bent om zwakke stations te kunnen nemen.
Zo'n antenne is ook de T2FD van RF Systems. De antenne is 15 meter lang en in de midden bedraagt volgens de documentatie de impedantie 550 Ohm. Middels een voor dit doel ontworpen balun trafo van 1 : 11 word deze impedantie getransformeerd naar 50 ohm, ideaal voor coax kabel. Deze balun zorgt ook voor een perfekte isolatie tussen antenne en kabel opdat het "rustige" gedrag van deze antenne niet wordt verstoord door signalen die door de coaxmantel worden opgevangen. De T2FD dank zijn breedbandigheid aan het feit dat het een z.g lopende golf antenne is. Wat dat exact betekend ga ik nog uitzoeken.
Verder is het zo dat de balun trafo (kern materiaal) zo samengesteld dat hoe lager de frequentie hoe kleiner de opslingering, omgekeerd dus, hoe hoger de frequentie, hoe groter de opslingering. Ook wel frequentie gecompenseerde transformator genoemd. Samen met de langs experimentele weg vastgestelde afmetingen van de antenne is men er in geslaagd een antenne te maken die "recht" is binnen 3 dB voor het frequentie gebied tussen 3 en 35 MHz. De optimale hoek voor een rondom gevoeligheid bedraagt 30 graden. In tegenstelling tot de eerder behandelde antenne's, niet zo geschikt voor het mobiele werk maar meer voor een permanente ophangen thuis, wat op de foto duidelijk is aangegeven.
Omdat het een passieve antenne is zijn er verder geen specificaties te noemen, behalve dan dat de antenne compleet geleverd wordt met trafo en ophang faciliteiten. Het stuk coax wordt middels een PL259 plug op de antenne aangesloten en wordt waterdicht afgesloten met een rubberslof.
Het lijkt verleidelijk maar alle in dit artikel genoemde antenne's zijn niet geschikt om mee te zenden, ze zijn uitsluitend bedoeld als ontvangst antenne's, iets waarmee ik alle luisterfreaken dan ook veel plezier wens.
73, Bouke - PAoZH